In mijn werk merk ik het steeds vaker: families die zeggen “Dit past eigenlijk niet bij hem” of “Zo zouden wij het zelf niet willen.” Het zijn zinnen die iets blootleggen. Over hoe afscheid nemen verandert, en over de behoefte om het persoonlijk te houden.
Lang was de aula van het crematorium of de begraafplaats de vanzelfsprekende plek. Voor velen nog steeds passend. Maar steeds vaker kiezen mensen bewust anders. Voor een andere locatie, of zelfs voor een informeel samenzijn in plaats van een traditionele dienst.
Ik zie hoe waardevol dat kan zijn. Een afscheid zonder vaste opstelling of strak programma. Gewoon samenkomen, herinneringen delen, even stil zijn of juist lachen. Soms direct rond de uitvaart, soms pas weken later in de vorm van een afscheidsbijeenkomst. Het woord afscheidsfeestje voelt misschien wat ongemakkelijk, maar de intentie is helder: op een ongedwongen manier stilstaan bij iemands leven.
Er komen ook steeds meer locaties die hierin meebewegen, zoals Onder Ons in Delft, Knus in de Delftse Hout en NON Centrum in De Lier. Wat mij opvalt, is dat ook de aanwezigheid van de overledene op dit soort plekken vaak mogelijk is, terwijl dat vroeger liever werd vermeden.
Die ontwikkeling zie ik ook terug in ons kleinschalige uitvaartcentrum De Schakel. Daar creëren we bewust ruimte voor een informeel afscheid. Geen grote aula, maar een rustige, huiselijke omgeving waar mensen samen komen, een kop koffie drinken – of een biertje of een wijntje – en op hun eigen manier afscheid nemen.
Wat ik hieraan zo mooi vind, is hoe vanzelfsprekend zo’n afscheid voelt. Alsof het naadloos aansluit bij het leven dat iemand heeft geleefd. Misschien is dát wel de kern: afscheid nemen laat zich niet vangen in één vorm. Het mag meebewegen met wie iemand was en met wat nabestaanden nodig hebben.
Binnen of buiten de aula. Formeel of informeel. Zolang het maar klopt.
