Wanneer een dierbare overlijdt, vragen ouders zich vaak af of kinderen wel aanwezig moeten zijn bij een uitvaart. Soms bestaat de wens om hen te beschermen tegen verdrietige gebeurtenissen. Toch zien we in de praktijk dat kinderen vaak juist veel baat hebben bij betrokkenheid. Door kinderen op een passende manier mee te laten doen, begrijpen zij beter wat er gebeurt en krijgen zij de kans om op hun eigen manier afscheid te nemen.
Er is geen goed of fout. Elk kind is anders en het belangrijkste is dat een kind zelf mag kiezen wat prettig voelt. Vaak zijn er meer mogelijkheden dan mensen denken.
Een eenvoudige maar betekenisvolle taak is het aansteken van een kaarsje tijdens de ceremonie. Een klein gebaar dat veel symboliek met zich meebrengt. Ook het uitdelen van bloemenblaadjes bij het graf of het begeleiden van de kist tijdens de laatste gang naar de rustplaats kan kinderen een gevoel geven dat zij actief bijdragen aan het afscheid.
Sommige kinderen vinden het fijn om samen met mij voor de rouwauto uit te lopen. Het geeft ze een bijzondere rol op een dag waarop veel emoties samenkomen. Anderen kiezen ervoor om een tekening te maken voor op of bij de kist, een brief mee te geven of een persoonlijk voorwerp achter te laten dat hen aan hun dierbare doet denken.
Ook tijdens de afscheidsdienst kunnen kinderen een waardevolle bijdrage leveren. Zo kunnen zij een gedicht of korte herinnering voorlezen, een liedje zingen of een muziekinstrument bespelen. Vaak zijn dit juist de momenten die mensen zich nog jarenlang herinneren. Niet omdat alles perfect moet zijn, maar omdat het oprecht is.
Voor jongere kinderen kan het helpen om hen een eigen taakje te geven. Denk bijvoorbeeld aan het dragen van een bloem, het uitdelen van herinneringskaartjes, het helpen plaatsen van foto’s of het neerzetten van een knuffel of kaars bij de kist. Door een actieve rol te krijgen voelen kinderen zich betrokken en onderdeel van het afscheid.
Wat ik als uitvaartverzorger vaak zie, is dat kinderen verrassend veerkrachtig zijn wanneer zij op een eerlijke en begrijpelijke manier worden meegenomen in wat er gebeurt. Zij stellen soms de mooiste vragen en vinden manieren om afscheid te nemen waar volwassenen nog iets van kunnen leren.
Een uitvaart is niet alleen een moment van verdriet. Het is ook een moment van liefde, herinneringen en verbondenheid. Door kinderen hierbij te betrekken, geven we ze de kans om afscheid te nemen op hun eigen manier. Dat kan helpen bij het verwerken van verlies en zorgt vaak voor waardevolle herinneringen die zij hun leven lang meedragen.
Misschien zijn het juist de kleine gebaren die de grootste indruk achterlaten: een kind dat een kaarsje aansteekt, een bloem neerlegt of een liedje zingt voor iemand van wie het zoveel heeft gehouden. Niet omdat het moet, maar omdat het mag. Omdat ook kinderen een plek verdienen in het afscheid.
Want ook voor kinderen geldt: afscheid nemen is makkelijker wanneer je voelt dat je erbij hoort.
(Meisje op de foto is mijn dochter)
